Behandelingen bij multipele sclerose

Klik hier om meer te weten over MS (multipele sclerose).

Tot enkele jaren geleden bestonden enkel injecteerbare medicijnen om de progressie van de ziekte af te remmen.

De laatste jaren zijn veel nieuwe (orale) behandelingen op de markt gekomen. Hieronder de belangrijkste in een notedop.

Orale toediening is aangenamer dan dat u aan uzelf injecties toedient. Doch over de bijwerkingen en dus de veiligheid van deze nieuwere middelen is vaak minder geweten dan over de ondergenoemde 'eerstelijnsbehandelingen'.

Eerstelijnsbehandelingen

Gedurende meer dan tien jaar waren de enige wapens waarover we beschikten om de evolutie van relapsing-remitting MS te vertragen, interferon-beta en glatirameeracetaat.

- Betaferon ( Interferon-beta-1b ) voor onderhuidse toediening om de dag 

- Avonex is interferon-beta-1a voor intramusculaire toediening eenmaal per week.

- Rebif is interferon-beta-1a voor onderhuidse toediening driemaal per week.

- Copaxone (Glatirameeracetaat) is een polypeptide dat eenmaal per dag subcutaan wordt geinjecteerd.

Het bijwerkingenprofiel verschilt maar de werkzaamheid van deze behandelingen is vergelijkbaar (BEYOND-studie). De werkzaamheid is een afname van het aantal opstoten en vertraging van de ziekteprogressie met ongeveer 30 %. Het voornaamste voordeel van deze behandelingen is hun veiligheid.

Tysabri (natalizumab)

Op twee jaar is de kans op progressie van de handicap in vergelijking met placebo verminderd met 42 % en het aantal opstoten op jaarbasis met 68 %. Er is ook een duidelijke toename om vrij te blijven van elk teken van ziekteactiviteit alsook verbeteringen van de parameters voor levenskwaliteit. Bijgevolg wordt aangenomen dat Tysabri sterker werkzaam is dan de andere huidige immunotherapieen.

De twee enige bijwerkingen die veel voorkomen zijn vermoeidheid (27 %) en allergische reacties (9 %). Een zeldzame maar heel ernstige bijwerking is progressieve multifocale leukoencefalopathie (PMLE).

Werkingsmechanisme natalizumab in een notedop...

Lees hier meer over PMLE

Gilenya (fingolimod)

Er is een reductie van het aantal opstoten met 54 %. De progressie van de handicap onder fingolimod 0,5 mg kent een reductie met 30 %. De reductie van het risico op progressie van de handicap liep op tot 37 % . Tegenover Avonex is er een afname van het aantal opstoten op jaarbasis van 52 %.

Bijwerkingen : bradycardie en atrioventriculair blok bij de eerste dosis, maculaoedeem, verhoging van de leverenzymes, lymfopenie en arteriele hypertensie.

Fingolimod is een veelbelovende behandeling. Hoewel het sterker werkzaam lijkt dan een meer gebruikelijke behandeling van de eerste lijn, zullen bijwerkingen moeten worden opgevolgd in de loop van de behandeling en op lange termijn. Enkele van deze elementen zijn herpesinfecties, macula-oedeem, bloeddruk en het mogelijke risico op neoplasie.

Fingolimod is ook een zeer interessante kandidaat voor de behandeling van de progressieve primaire vorm van de ziekte. Mogelijk is fingolimod de eerste behandeling waarvan de werkzaamheid is aangetoond bij deze bijzonder invaliderende vorm van multipele sclerose. (INFORMS-studie).

werkingsmechanisme

Aubagio (teriflunomide)

De dosering is 1 pil (14 mg) per dag.

Teriflunomide is de actieve metaboliet van leflunomide, die wordt gebruikt in de behandeling van reumatoiede artritis.

Het vermindert het aantal opstoten op jaarbasis en het aantal patienten met bevestigde progressie van de handicap significant op drie maanden. (TEMSO-studie) Het effect op MRI van de hersenen blijkt beter te zijn bij de hogere dosis (14 mg).

Het medicijn wordt goed verdragen. Bijwerkingen die veel voorkomen zijn: diarree, misselijkheid, tintelingen in handen en voeten, ontsteking van de luchtwegen, verhoogde leverwaarden - die om de twee maanden gemonitored worden - en dunner worden van het haar. Er zijn meer studies nodig om het veiligheidsprofiel gedetailleerd in kaart te brengen.

werkingsmechanisme

Tecfidera (dimethylfumaraat)

Het is een medicijn dat je oraal inneemt.

Significante effecten zijn er op het vlak van klinische doelstellingen  als op het vlak van radiologische parameters. (DEFINE-studie)

Het aantal opstoten nam af met 53 % en het risico op progessie van de handicap met 38 %. Er zijn ook heilzame effecten op de klinisch-radiologische items, superieur aan behandeling met glatirameer acetaat (CONFIRM-studie).

De meest voorkomende bijwerkingen zijn: flushing in het gezicht, nasofaryngitis, hoofdpijn, diarree en vermoeidheid.

Het is bijzonder interessant gezien zijn werking en goede tolerantieprofiel, maar ook - en daarin onderscheidt het zich van teriflunomide en fingolimod - de ervaring die er bestaat. Het wordt immers al jaren gebruikt voor de behandeling van de huidaandoening psoriasis.

werkingsmechanisme

Laquinimod

Laquinimod is een derivaat van linomide dat een potentiele behandeling is voor multiple sclerose. De ontwikkeling van linomide werd stopgezet omwille van te zware bijwerkingen. Laquinimod lijkt duidelijk beter te worden verdragen.

lees hier over het werkingsmechanisme.

De eerste resultaten (ALLEGRO studie) zijn niet spectaculair maar wel significant. Er is een afname van 36 % van de kans op progressie van de handicap over drie maanden.

De bijwerkingen zijn weinig specifiek en omvatten onder andere rugpijn, gastro-intestinalle stoornissen en tijdelijke, symptomatische en omkeerbare verhogingen van de leverwaarden.